Khối lượng mol của không khí: giải bài khối lượng riêng

Câu hỏi: Biết khối lượng mol của không khí ở điều kiện tiêu chuẩn (0°C và 1 atm) là 29 × 10⁻³ kg/mol. Khối lượng riêng của không khí ở nhiệt độ 27°C, áp suất 1 atm bằng bao nhiêu?

  • A. 1,290 kg/m³.
  • B. 1,178 kg/m³.
  • C. 1,187 kg/m³.
  • D. 1,920 kg/m³.

Đáp án đúng là B. 1,178 kg/m³. Từ khối lượng mol của không khí, ta tính được khối lượng riêng ở 0°C. Khi áp suất không đổi và nhiệt độ tăng lên 27°C, khối lượng riêng giảm theo tỉ lệ nghịch với nhiệt độ tuyệt đối.

Đề bài tính khối lượng riêng của không khí từ khối lượng mol và nhiệt độ

Vì sao đáp án B đúng?

Khối lượng riêng của không khí ở 27°C được tính từ giá trị ở điều kiện tiêu chuẩn, rồi điều chỉnh theo sự thay đổi nhiệt độ. Với cùng một lượng khí, phương trình trạng thái khí lí tưởng cho biết p₁V₁/T₁ = p₂V₂/T₂. Vì hai trạng thái đều có áp suất 1 atm nên V₁/T₁ = V₂/T₂. Mặt khác, ρ = m/V và khối lượng m không đổi, suy ra ρ₁T₁ = ρ₂T₂.

  1. Ở 0°C, thể tích mol của khí là 22,4 × 10⁻³ m³/mol. Do đó, ρ₁ = M/Vₘ = (29 × 10⁻³)/(22,4 × 10⁻³) ≈ 1,295 kg/m³.
  2. Đổi nhiệt độ sang kelvin: T₁ = 273,15 K và T₂ = 300,15 K.
  3. Thay vào hệ thức trên: ρ₂ = ρ₁T₁/T₂ ≈ 1,295 × 273,15/300,15 ≈ 1,178 kg/m³.

Kết quả nhỏ hơn 1,295 kg/m³ là hợp lí: ở cùng áp suất, không khí nóng hơn chiếm thể tích lớn hơn nên khối lượng trên mỗi mét khối giảm.

Vì sao các phương án còn lại sai?

  • A. 1,290 kg/m³: Giá trị này gần với khối lượng riêng ở 0°C, chưa phản ánh đúng mức giảm khi nhiệt độ tăng đến 27°C. Đây là phương án dễ nhầm nhất nếu chỉ tính M/Vₘ rồi dừng lại.
  • C. 1,187 kg/m³: Hai chữ số 7 và 8 bị đảo so với kết quả tính được. Thay đúng 273,15 K và 300,15 K vào tỉ số nhiệt độ cho kết quả xấp xỉ 1,178 kg/m³, không phải 1,187 kg/m³.
  • D. 1,920 kg/m³: Giá trị này lớn hơn cả khối lượng riêng ở 0°C. Điều đó trái với kết luận từ ρ₁T₁ = ρ₂T₂: khi áp suất giữ nguyên và nhiệt độ tăng, khối lượng riêng phải giảm.

Kiến thức liên quan: liên hệ giữa áp suất, nhiệt độ và khối lượng riêng

Có thể rút ra công thức tính trực tiếp từ phương trình khí lí tưởng pV = nRT. Vì n = m/M và ρ = m/V, ta được p = ρRT/M, hay ρ = pM/(RT). Ở đây, p là áp suất, M là khối lượng mol, R là hằng số khí lí tưởng và T phải là nhiệt độ tính bằng kelvin.

Công thức cho thấy với cùng một chất khí, khối lượng riêng tỉ lệ thuận với áp suất và tỉ lệ nghịch với nhiệt độ tuyệt đối. Khi so sánh hai trạng thái, có thể dùng ρ₂/ρ₁ = (p₂/p₁)(T₁/T₂). Riêng bài này p₁ = p₂ nên tỉ số áp suất bằng 1; cách lập tỉ lệ cho cùng kết quả với cách tính từ thể tích mol ở điều kiện tiêu chuẩn.

Cách nhận diện nhanh dạng bài

Gặp bài đổi điều kiện của cùng một chất khí, hãy đổi °C sang K trước, rồi kiểm tra áp suất có thay đổi không. Nếu áp suất không đổi, dùng ngay ρ₁T₁ = ρ₂T₂. Nhiệt độ tăng thì khối lượng riêng phải giảm; phép kiểm tra này giúp loại kết quả trái chiều trước khi tính chi tiết.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *