Câu hỏi: 1) Phần lớn châu Đại Dương nằm ở đâu? 2) Phía tây bắc của châu Đại Dương giáp với châu lục nào? 3) Châu Đại Dương bao gồm những bộ phận nào? 4) Lục địa Ô-xtrây-li-a trải dài từ khoảng vĩ tuyến nào đến vĩ tuyến nào? 5) Châu Đại Dương có diện tích đứng thứ mấy trong các châu lục? 6) Tổng diện tích của châu Đại Dương là bao nhiêu? 7) Ô-xtrây-li-a là một lục địa có địa hình tương đối như thế nào? 8) Châu Đại Dương nằm giữa hai đại dương nào? 9) Ở châu Đại Dương có những loại đảo nào? 10) Phần lớn diện tích lục địa Ô-xtrây-li-a có đặc điểm gì? 11) Địa hình ở trung tâm lục địa Ô-xtrây-li-a chủ yếu là gì?
- 1 — A. Bán cầu Bắc.
- B. Bán cầu Nam.
- C. Bán cầu Tây.
- D. Giữa Xích đạo.
- 2 — A. Châu Âu.
- B. Châu Phi.
- C. Châu Á.
- D. Châu Mỹ.
- 3 — A. Các chuỗi đảo Mê-la-nê-di, Mi-crô-nê-di, Pô-li-nê-di, quần đảo Niu Di-len và lục địa Phi.
- B. Các chuỗi đảo Mê-la-nê-di, Mi-crô-nê-di, Pô-li-nê-di, quần đảo Niu Di-len và lục địa Á-Âu.
- C. Các chuỗi đảo Mê-la-nê-di, Mi-crô-nê-di, Pô-li-nê-di, quần đảo Niu Di-len và lục địa Bắc Mỹ.
- D. Các chuỗi đảo Mê-la-nê-di, Mi-crô-nê-di, Pô-li-nê-di, quần đảo Niu Di-len và lục địa Ô-xtrây-li-a.
- 4 — A. Khoảng 10° Nam đến 39° Nam.
- B. Khoảng 20° Nam đến 39° Nam.
- C. Khoảng 10° Nam đến 93° Nam.
- D. Khoảng 30° Nam đến 93° Nam.
- 5 — A. Nhỏ nhất thế giới.
- B. Thứ hai thế giới.
- C. Lớn nhất thế giới.
- D. Thứ ba thế giới.
- 6 — A. 10,5 triệu km².
- B. 8,5 triệu km².
- C. 44,4 triệu km².
- D. 30 triệu km².
- 7 — A. Cao.
- B. Rất cao.
- C. Bằng phẳng.
- D. Thấp.
- 8 — A. Thái Bình Dương và Đại Tây Dương.
- B. Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương.
- C. Thái Bình Dương và Bắc Băng Dương.
- D. Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương.
- 9 — A. Đảo núi lửa và đảo động đất.
- B. Đảo san hô và đảo nhân tạo.
- C. Đảo nhân tạo và đảo núi lửa.
- D. Đảo núi lửa và đảo san hô.
- 10 — A. Hoang mạc.
- B. Thảm thực vật.
- C. Đại dương.
- D. Biển.
- 11 — A. Núi cao.
- B. Đồng bằng và bồn địa.
- C. Núi thấp.
- D. Cao nguyên.
Đáp án đúng lần lượt là: 1. B. Bán cầu Nam; 2. C. Châu Á; 3. D. Các chuỗi đảo, quần đảo Niu Di-len và lục địa Ô-xtrây-li-a; 4. A. Khoảng 10° Nam đến 39° Nam; 5. A. Nhỏ nhất thế giới; 6. B. 8,5 triệu km²; 7. C. Bằng phẳng; 8. D. Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương; 9. D. Đảo núi lửa và đảo san hô; 10. A. Hoang mạc; 11. B. Đồng bằng và bồn địa. Châu Đại Dương nằm chủ yếu ở bán cầu Nam, giữa Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương; các câu còn lại kiểm tra thành phần, diện tích và đặc điểm tự nhiên của châu lục này.

Vì sao các đáp án trên đúng?
Vị trí địa lí là căn cứ cho câu 1, 2 và 8. Phần lớn châu Đại Dương nằm ở bán cầu Nam nên câu 1 chọn B. Về phía tây bắc, châu lục này tiếp giáp khu vực châu Á nên câu 2 chọn C. Với câu hỏi châu Đại Dương nằm giữa hai đại dương nào, cặp cần xác định là Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương: câu 8 chọn D.
Thành phần và quy mô: Châu Đại Dương gồm lục địa Ô-xtrây-li-a, quần đảo Niu Di-len cùng các chuỗi đảo Mê-la-nê-di, Mi-crô-nê-di và Pô-li-nê-di; vì vậy câu 3 chọn D. Lục địa Ô-xtrây-li-a trải dài từ khoảng 10° Nam đến 39° Nam, tương ứng đáp án A ở câu 4. Theo số liệu của đề, châu Đại Dương rộng khoảng 8,5 triệu km² và là châu lục có diện tích nhỏ nhất: câu 5 chọn A, câu 6 chọn B.
Đặc điểm tự nhiên: Địa hình Ô-xtrây-li-a tương đối bằng phẳng, nên câu 7 chọn C. Hai loại đảo được hỏi ở câu 9 là đảo núi lửa và đảo san hô: chọn D. Phần lớn diện tích lục địa Ô-xtrây-li-a là hoang mạc theo cách diễn đạt của đề, nên câu 10 chọn A. Ở trung tâm lục địa, địa hình chủ yếu là đồng bằng và bồn địa: câu 11 chọn B.
Vì sao các phương án còn lại sai?
Câu 1–3: Ở câu 1, bán cầu Bắc và vị trí «giữa Xích đạo» không mô tả nơi tập trung phần lớn châu Đại Dương; bán cầu Tây cũng không phải đáp án về vị trí chủ yếu theo đề. Ở câu 2, châu Âu, châu Phi và châu Mỹ đều không phải châu lục tiếp giáp châu Đại Dương về phía tây bắc. Ở câu 3, ba phương án A, B, C đều thay lục địa Ô-xtrây-li-a bằng một lục địa khác: lần lượt là Phi, Á-Âu và Bắc Mỹ.
Câu 4–6: Ở câu 4, phương án B bỏ mất phần lục địa nằm từ khoảng 10° Nam đến 20° Nam. C và D nêu vĩ độ 93° Nam, trong khi vĩ độ chỉ đạt tối đa 90° tại cực Nam. Ở câu 5, các thứ hạng «thứ hai», «lớn nhất» và «thứ ba» đều trái với đặc điểm châu Đại Dương là châu lục nhỏ nhất. Vì thế, các số 10,5; 44,4 và 30 triệu km² ở câu 6 cũng không khớp số liệu 8,5 triệu km² mà đề sử dụng.
Câu 7–9: «Cao» và «rất cao» ở câu 7 không phù hợp với địa hình tương đối bằng phẳng của Ô-xtrây-li-a. «Thấp» là phương án dễ nhầm: địa hình lục địa có thể tương đối thấp, nhưng từ cần chọn trong câu này là bằng phẳng, mô tả độ gồ ghề của bề mặt. Ở câu 8, A và C thay Ấn Độ Dương bằng đại dương khác; B thiếu Thái Bình Dương. Ở câu 9, «đảo động đất» không phải loại đảo được phân chia theo nguồn gốc hình thành trong câu hỏi; B và C đưa đảo nhân tạo vào thay cho một trong hai loại đảo cần chọn.
Câu 10–11: Ở câu 10, «thảm thực vật» là cách gọi chung về lớp phủ thực vật, không phải đặc điểm mà đáp án của đề yêu cầu; biển và đại dương nằm ngoài lục địa. Ở câu 11, núi cao, núi thấp và cao nguyên không phải kiểu địa hình chủ yếu của vùng trung tâm Ô-xtrây-li-a. Cần phân biệt hoang mạc ở câu 10 là đặc điểm cảnh quan, còn đồng bằng và bồn địa ở câu 11 mới là các dạng địa hình.
Hệ thống kiến thức về châu Đại Dương
Châu Đại Dương có thể được ghi nhớ theo ba nhóm kiến thức. Thứ nhất là vị trí: châu lục nằm chủ yếu ở bán cầu Nam, ở khu vực giữa Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, với châu Á về phía tây bắc. Thứ hai là thành phần: lục địa Ô-xtrây-li-a, quần đảo Niu Di-len và các chuỗi đảo Mê-la-nê-di, Mi-crô-nê-di, Pô-li-nê-di. Trong các đảo có đảo núi lửa và đảo san hô.
Thứ ba là quy mô và tự nhiên: theo số liệu dùng trong đề, đây là châu lục nhỏ nhất với diện tích khoảng 8,5 triệu km². Lục địa Ô-xtrây-li-a trải từ khoảng 10° Nam đến 39° Nam, địa hình tương đối bằng phẳng; vùng trung tâm có đồng bằng, bồn địa và nhiều diện tích hoang mạc. Không nên đồng nhất ba ý này: bằng phẳng nói về đặc điểm chung của địa hình, đồng bằng và bồn địa chỉ dạng địa hình, còn hoang mạc chỉ cảnh quan khô hạn.
Mẹo ghi nhớ và nhận diện nhanh
Khi gặp câu hỏi về vị trí châu Đại Dương, hãy xác định trên bản đồ lục địa Ô-xtrây-li-a trước: lục địa ở phía nam Xích đạo, châu Á ở phía tây bắc, Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương là hai đại dương cần nhớ. Với câu hỏi về thành phần, kiểm tra phương án có lục địa Ô-xtrây-li-a, không phải Phi, Á-Âu hay Bắc Mỹ. Với câu hỏi tự nhiên, tách ba từ khóa «bằng phẳng», «đồng bằng và bồn địa», «hoang mạc» theo đúng nội dung được hỏi.

