Trong suốt thời gian sôi nhiệt độ của chất lỏng: đáp án

Câu hỏi: Đồ thị minh họa sự thay đổi nhiệt độ của chất X theo thời gian khi nhận nhiệt và chuyển thể. Chất X có thể là gì? Chọn phát biểu không đúng về nhiệt độ sôi. Trong quá trình sôi của chất lỏng, nhiệt độ không tăng mặc dù các phân tử luôn nhận năng lượng từ bên ngoài. Các phân tử dùng năng lượng nhận thêm để …(1)… với các phân tử xung quanh, khiến chúng …(2)… Chất lỏng chuyển thành chất khí. Điền cụm từ thích hợp vào chỗ trống. Phần năng lượng chất lỏng nhận thêm để phá vỡ liên kết giữa các phân tử mà không làm tăng nhiệt độ được gọi là gì? Chọn phát biểu sai về ảnh hưởng của áp suất đến nhiệt độ sôi. Có thể làm cho nước sôi mà không cần đun được không? Ở trên núi cao, việc luộc trứng trong nước sôi chịu ảnh hưởng của áp suất khí quyển như thế nào? Một bình cầu thủy tinh chứa không đầy nước nóng khoảng 80°C và được nút kín. Khi dội nước lạnh lên phần trên gần cổ bình, nước trong bình lại sôi là vì: (1) Nhiệt độ sôi của chất lỏng phụ thuộc vào áp suất khí phía trên bề mặt; áp suất giảm thì nhiệt độ sôi giảm. (2) Nước lạnh làm hơi trong bình nguội đi, áp suất khí phía trên mặt nước giảm, khiến nhiệt độ sôi hạ xuống khoảng 80°C.

  • Đồ thị chuyển thể:
    • A. Cồn.
    • B. Nước.
    • C. Kim loại.
    • D. Băng phiến.
  • Phát biểu không đúng về nhiệt độ sôi:
    • A. Các chất khác nhau sôi ở nhiệt độ khác nhau.
    • B. Mỗi chất lỏng sôi ở một nhiệt độ nhất định.
    • C. Trong suốt thời gian sôi, nhiệt độ của chất lỏng không thay đổi.
    • D. Nhiệt độ sôi của nước là lớn nhất trong các chất lỏng.
  • Năng lượng phân tử trong quá trình sôi:
    • A. (1) va chạm; (2) chuyển động tự do.
    • B. (1) phá vỡ liên kết; (2) chuyển động tự do.
    • C. (1) phá vỡ liên kết; (2) chuyển thành các ion.
    • D. (1) va chạm; (2) chuyển thành các ion.
  • Tên gọi của phần năng lượng nhận thêm:
    • A. Ẩn nhiệt đông đặc.
    • B. Ẩn nhiệt ngưng tụ.
    • C. Ẩn nhiệt hóa lỏng.
    • D. Ẩn nhiệt hóa hơi.
  • Phát biểu sai về áp suất và nhiệt độ sôi:
    • A. Nhiệt độ sôi của chất lỏng phụ thuộc vào áp suất khí phía trên bề mặt chất lỏng.
    • B. Áp suất khí càng cao thì nhiệt độ sôi của chất lỏng càng cao.
    • C. Áp suất khí càng nhỏ thì nhiệt độ sôi của chất lỏng càng cao.
    • D. Ở áp suất chuẩn, mỗi chất lỏng sôi ở nhiệt độ xác định và không đổi.
  • Làm nước sôi mà không cần đun:
    • A. Có thể, chỉ cần hút khí để giảm áp suất tác dụng lên mặt thoáng của nước.
    • B. Có thể, chỉ cần giảm thể tích nước cần bơm.
    • C. Có thể, chỉ cần thổi thêm khí để tăng áp suất tác dụng lên mặt thoáng của nước.
    • D. Không thể, vì nước muốn sôi phải tăng nhiệt độ đến 100°C.
  • Luộc trứng trên núi cao:
    • A. Không thể luộc chín trứng trong nước sôi vì áp suất trên đó lớn hơn áp suất chuẩn (1 atm) nên nước sôi ở nhiệt độ thấp hơn 100°C.
    • B. Không thể luộc chín trứng trong nước sôi vì áp suất trên đó nhỏ hơn áp suất chuẩn (1 atm) nên nước sôi ở nhiệt độ thấp hơn 100°C.
    • C. Có thể luộc chín trứng trong nước sôi vì áp suất trên đó nhỏ hơn áp suất chuẩn (1 atm) nên nước sôi ở nhiệt độ cao hơn 100°C.
    • D. Có thể luộc chín trứng trong nước sôi vì áp suất trên đó lớn hơn áp suất chuẩn (1 atm) nên nước sôi ở nhiệt độ cao hơn 100°C.

Đáp án đúng là D. Băng phiến (đồ thị); D. Nhiệt độ sôi của nước là lớn nhất trong các chất lỏng (phát biểu không đúng); B. Phá vỡ liên kết và chuyển động tự do; D. Ẩn nhiệt hóa hơi; C. Áp suất càng nhỏ thì nhiệt độ sôi càng cao (phát biểu sai); A. Giảm áp suất để nước sôi mà không cần đun; B. Áp suất trên núi cao thấp hơn khiến nước sôi dưới 100°C; và (2) đối với bình cầu nước nóng. Khi sôi ở áp suất không đổi, năng lượng chất lỏng nhận thêm phục vụ quá trình hóa hơi nên nhiệt độ không tăng. Giảm áp suất làm giảm nhiệt độ sôi, giải thích cả hiện tượng trên núi cao lẫn trong bình cầu.

Hình bài tập về đồ thị chuyển thể và các câu hỏi liên quan đến nhiệt độ sôi

Vì sao các đáp án này đúng?

Ở câu đồ thị, lời giải gốc chọn băng phiến: nhiệt độ tăng, giữ nguyên một thời gian rồi tăng tiếp, phù hợp với một giai đoạn nóng chảy. Tuy nhiên, chỉ riêng dạng đường biểu diễn ấy chưa đủ để xác định duy nhất chất X, vì những chất khác cũng có thể xuất hiện đoạn nằm ngang khi chuyển thể. Muốn phân biệt các chất cần đọc thêm giá trị nhiệt độ tại đoạn nằm ngang trên hình.

Với các câu về sự sôi, điểm mấu chốt là trong suốt thời gian sôi nhiệt độ của chất lỏng giữ nguyên nếu áp suất không đổi và chất tiếp tục nhận nhiệt. Năng lượng nhận thêm giúp các phân tử thắng lực hút với những phân tử xung quanh để rời thể lỏng, chuyển động tự do hơn trong thể khí. Phần năng lượng dùng cho quá trình này là ẩn nhiệt hóa hơi, không phải phần làm tăng nhiệt độ.

Nhiệt độ sôi còn phụ thuộc vào áp suất tác dụng lên chất lỏng. Áp suất giảm thì nhiệt độ sôi giảm: có thể hút khí để nước đang ở một nhiệt độ thích hợp sôi mà không cần đun nóng thêm. Trên núi cao, áp suất khí quyển thấp hơn nên nước sôi dưới 100°C. Trong bình cầu đã nút kín, dội nước lạnh lên cổ bình làm hơi nước nguội và ngưng tụ, giảm áp suất phía trên mặt nước; nước khoảng 80°C vì thế có thể sôi trở lại. Ý (2) nêu cơ chế trực tiếp của hiện tượng này.

Vì sao những phương án khác không phù hợp?

  • Đồ thị chuyển thể: A, B và C không phải đáp án được chọn trong lời giải gốc. Dù vậy, không thể bác bỏ cả ba chỉ bằng nhận xét “nhiệt độ tăng, giữ nguyên rồi tăng”: cần đối chiếu nhiệt độ của đoạn nằm ngang trên đồ thị. Đây là giới hạn cần lưu ý khi đọc đáp án D.
  • Phát biểu về nhiệt độ sôi: A đúng về sự khác nhau giữa các chất; B và C đúng khi xét chất lỏng trong điều kiện áp suất xác định. D sai vì nước không có nhiệt độ sôi lớn nhất trong mọi chất lỏng.
  • Năng lượng phân tử: A và D nhầm năng lượng dùng để thắng lực hút giữa các phân tử với việc va chạm. C và D nhầm sự hóa hơi với sự tạo ion; phân tử chuyển sang thể khí không vì thế mà biến thành ion.
  • Tên gọi ẩn nhiệt: A gắn với đông đặc, còn B và C gắn với quá trình chuyển từ khí sang lỏng; chúng không gọi tên năng lượng chất lỏng nhận để hóa hơi. Đáp án D đúng với quá trình được hỏi.
  • Ảnh hưởng của áp suất: A, B và D phù hợp khi xét cùng một chất lỏng ở điều kiện xác định. C đảo ngược quy luật: áp suất giảm làm nhiệt độ sôi giảm, không tăng.
  • Nước sôi không cần đun: B chỉ thay đổi lượng nước nên không phải cách làm giảm nhiệt độ sôi. C làm tăng áp suất, khiến nước cần nhiệt độ cao hơn mới sôi. D coi 100°C là nhiệt độ sôi trong mọi điều kiện, trong khi mốc này chỉ đúng gần áp suất chuẩn.
  • Trên núi cao: A và D xác định sai chiều thay đổi của áp suất; C xác định đúng áp suất thấp hơn nhưng suy ra sai rằng nhiệt độ sôi tăng. B là phương án phù hợp nhất với ý đề về áp suất và nhiệt độ sôi. Cụm “không thể luộc chín trứng” trong phương án B quá tuyệt đối: nước sôi ở nhiệt độ thấp hơn thường khiến việc luộc lâu hơn, chứ không chứng minh trứng luôn không thể chín.

Ở câu bình cầu, ý (1) là quy tắc đúng, không phải một nhận định sai. Đáp án (2) được chọn vì áp dụng quy tắc ấy vào việc dội nước lạnh lên cổ bình và giải thích vì sao nước sôi trở lại.

Kiến thức liên quan về chuyển thể và nhiệt độ sôi

Nóng chảy là quá trình chuyển từ rắn sang lỏng; hóa hơi là quá trình chuyển từ lỏng sang khí. Khi chất đang chuyển thể ở áp suất xác định, nhiệt lượng nó nhận có thể được dùng để chuyển thể thay vì làm nhiệt độ tăng. Vì vậy, một đoạn đồ thị nằm ngang cần được đọc cùng giai đoạn chuyển thể và giá trị nhiệt độ tương ứng, không nên nhận dạng chất chỉ bằng hình dạng đường biểu diễn.

Bay hơi có thể diễn ra ở bề mặt chất lỏng, còn khi sôi, sự hóa hơi diễn ra cả bên trong chất lỏng. Nhiệt độ sôi phụ thuộc vào áp suất bên ngoài: áp suất tăng thì nhiệt độ sôi tăng; áp suất giảm thì nhiệt độ sôi giảm. Mối liên hệ này thống nhất ba tình huống trong đề: nước sôi dưới 100°C trên núi cao, nước có thể sôi khi được giảm áp suất mà không đun thêm, và nước nóng sôi trở lại khi hơi trong bình cầu bị làm lạnh.

Mẹo nhận diện nhanh

Gặp cụm “nhận nhiệt nhưng nhiệt độ không tăng”, hãy kiểm tra xem chất có đang chuyển thể không; nếu chất lỏng biến thành khí, nghĩ đến ẩn nhiệt hóa hơi. Gặp câu hỏi về nhiệt độ sôi, xét áp suất trước: áp suất giảm → nhiệt độ sôi giảm. Với đồ thị có đoạn nằm ngang, đọc giá trị nhiệt độ tại đoạn đó rồi mới kết luận chất nào.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *