Càng về vĩ độ cao: đáp án về biên độ nhiệt và địa hình

Câu hỏi: Càng lên cao, nhiệt độ càng giảm vì

  • A. không khí càng loãng, bức xạ mặt đất càng mạnh.
  • B. bức xạ mặt đất càng mạnh, mật độ khí càng đậm.
  • C. mật độ khí càng đậm, bức xạ mặt đất càng yếu.
  • D. bức xạ mặt đất càng yếu, không khí càng loãng.

Đáp án đúng là D. Bức xạ mặt đất càng yếu, không khí càng loãng. Không khí gần mặt đất nhận nhiệt chủ yếu từ bề mặt đã được Mặt Trời đốt nóng. Lên cao, nguồn nhiệt này tác động yếu hơn và không khí loãng hơn nên nhiệt độ thường giảm.

Các câu hỏi về nhiệt độ không khí theo độ cao, địa hình và biên độ nhiệt theo vĩ độ

Vì sao đáp án D đúng?

Nhiệt độ không khí theo độ cao chịu tác động của nguồn nhiệt từ mặt đất và đặc điểm của lớp không khí phía trên. Bức xạ Mặt Trời đi xuống làm nóng bề mặt; sau đó mặt đất phát nhiệt, làm nóng không khí ở gần nó. Càng xa bề mặt, tác động trực tiếp của nguồn nhiệt này càng giảm. Đồng thời, không khí càng loãng, khả năng hấp thụ và giữ nhiệt cũng giảm.

Vì thế, trong phạm vi quy luật phân bố nhiệt độ theo địa hình mà câu hỏi đề cập, hai ý “bức xạ mặt đất càng yếu” và “không khí càng loãng” phù hợp với hiện tượng càng lên cao nhiệt độ càng giảm. Đây là quy luật chung, không có nghĩa nhiệt độ ở mọi độ cao và mọi thời điểm đều giảm đều đặn.

Vì sao các phương án còn lại sai?

  • A. Ý “không khí càng loãng” đúng, nhưng “bức xạ mặt đất càng mạnh” trái với lập luận của đề: lên cao là xa nguồn nhiệt từ bề mặt hơn. Đây là phương án dễ nhầm vì ghép một ý đúng với một ý sai.
  • B. Cả hai vế đều không phù hợp: bức xạ mặt đất không mạnh hơn theo độ cao, còn mật độ không khí không đậm hơn khi lên cao.
  • C. Vế về bức xạ mặt đất phù hợp, nhưng “mật độ khí càng đậm” sai. Ở độ cao lớn, không khí thường loãng hơn.

Kiến thức liên quan trong các câu hỏi cùng đề

Phát biểu nào không đúng về nhiệt độ theo địa hình?

Câu hỏi: Phát biểu nào sau đây không đúng với sự phân bố nhiệt độ không khí theo địa hình?

  • A. Càng lên cao, nhiệt độ càng giảm.
  • B. Nhiệt độ thay đổi theo hướng sườn núi.
  • C. Nhiệt độ sườn dốc cao hơn sườn thoải.
  • D. Càng lên cao, biên độ nhiệt độ càng lớn.

Đáp án trong lời giải gốc là C. Nhiệt độ sườn dốc cao hơn sườn thoải. Độ dốc và hướng sườn ảnh hưởng đến lượng bức xạ nhận được, nhưng không thể khẳng định mọi sườn dốc đều nóng hơn sườn thoải. Cũng không nên hiểu ngược rằng sườn thoải luôn nóng hơn: mức độ đón nắng và điều kiện không khí cụ thể vẫn cần được xét đến.

Yếu tố nào không được xem là nguyên nhân trực tiếp trong câu hỏi?

Câu hỏi: Nhiệt độ không khí không thay đổi theo

  • A. độ cao địa hình.
  • B. độ dốc địa hình.
  • C. hướng sườn núi.
  • D. hướng dãy núi.

Đáp án trong lời giải gốc là D. Hướng dãy núi. Độ cao, độ dốc và hướng sườn gắn trực tiếp với sự phân bố nhiệt tại một địa điểm trên địa hình. Hướng dãy núi vẫn có thể ảnh hưởng gián tiếp, chẳng hạn qua khả năng chắn gió hoặc cách các sườn đón nắng; vì vậy không nên hiểu đáp án D là hướng dãy núi hoàn toàn không có ảnh hưởng.

Biên độ nhiệt độ năm thay đổi thế nào theo vĩ độ?

Câu hỏi: Theo bảng số liệu (bảng 1), nhận xét nào sau đây đúng về sự thay đổi biên độ nhiệt độ năm theo vĩ độ địa lí?

  • A. Càng lên vĩ độ cao, biên độ nhiệt độ năm càng tăng.
  • B. Càng về xích đạo, biên độ nhiệt độ năm càng tăng.
  • C. Biên độ nhiệt năm ở các vĩ độ bán cầu Bắc nhỏ hơn bán cầu Nam.
  • D. Biên độ nhiệt năm ở vĩ độ thấp lớn hơn ở vĩ độ cao.

Lời giải gốc ghi đáp án D, nhưng chưa đủ căn cứ để khẳng định D đúng. Bảng 1 không có trong dữ liệu được cung cấp. Hơn nữa, phần phân tích bổ sung của chính nguồn nêu quy luật càng về vĩ độ cao, chênh lệch nhiệt độ giữa mùa nóng và mùa lạnh càng lớn, nên biên độ nhiệt năm tăng. Quy luật ấy phù hợp với A và trái với D. Cần xem bảng số liệu trước khi chốt đáp án cho câu hỏi yêu cầu nhận xét “theo bảng 1”.

Cách nhận diện nhanh

Với câu hỏi về độ cao, hãy đối chiếu cả hai vế của từng phương án: lên cao thì xa nguồn nhiệt từ mặt đất hơn và không khí loãng hơn. Với địa hình, phân biệt độ cao, độ dốc, hướng sườn và hướng dãy núi; tránh biến một ảnh hưởng có thể xảy ra thành quy luật luôn đúng. Với biên độ nhiệt năm, tính hoặc đọc chênh lệch giữa tháng nóng nhất và tháng lạnh nhất ở từng vĩ độ, rồi mới chọn nhận xét khớp bảng.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *