Câu hỏi: Chỉ ra một biện pháp tu từ trong câu văn: “Bạn có thể đi bất kỳ đâu bạn muốn, làm bất cứ việc gì bạn thích, trở thành bất cứ ai bạn ao ước… từ ngay vị trí hiện nay của bạn.” Liệt kê những dẫn chứng được tác giả sử dụng trong đoạn trích. Việc lựa chọn thao tác lập luận ở đoạn văn sau có ý nghĩa như thế nào trong việc thể hiện mục đích của tác giả? “Thế giới sẵn sàng tạm dừng lại và để bạn thương xót cho bản thân — cho tới khi cuối cùng bạn chết vì tan nát và cô đơn — nếu đó là điều bạn muốn. Nó cũng sẵn sàng tránh sang một bên để nhường đường cho bạn một khi bạn hạ quyết tâm rằng hoàn cảnh hiện nay chỉ là tạm thời, bạn sẽ lại đứng dậy, tiến lên và để lại dấu ấn của mình.”
Đáp án đúng là: Câu thứ nhất sử dụng biện pháp tu từ liệt kê; câu thứ hai nêu hai tình huống đối lập trong đoạn trích; câu thứ ba xác định lối liên tưởng, so sánh nhằm khuyến khích con người chủ động vượt qua khó khăn. Các hành động, khả năng được xếp nối tiếp, còn hai tình huống cho thấy kết quả khác nhau giữa thương xót bản thân và quyết tâm tiến lên.

Vì sao các câu trả lời trên phù hợp?
Biện pháp tu từ trong câu văn
Liệt kê là cách sắp xếp nối tiếp những từ hoặc cụm từ cùng loại để diễn tả đầy đủ hơn một ý. Câu văn lần lượt nêu ba khả năng: đi đến nơi mình muốn, làm việc mình thích và trở thành người mình ao ước. Cách diễn đạt ấy mở rộng dần phạm vi lựa chọn, nhấn mạnh rằng người đọc có thể bắt đầu hướng tới điều mong muốn từ vị trí hiện tại.
Những dẫn chứng được nêu trong đoạn trích
Phần lời giải gốc xác định hai tình huống tác giả đưa ra làm căn cứ cho lập luận. Tình huống thứ nhất là người đọc tiếp tục thương xót bản thân, để sự tan nát và cô đơn kéo dài. Tình huống thứ hai là người đọc xem hoàn cảnh hiện nay chỉ là tạm thời, rồi đứng dậy, tiến lên và tạo dấu ấn của mình. Đây là hai khả năng giả định được đặt cạnh nhau, không phải sự kiện hay số liệu thực tế; khi trả lời cần gọi đúng tính chất của chúng.
Ý nghĩa của cách lập luận
Tác giả liên tưởng đến “thế giới” như một hình ảnh có thể dừng lại hoặc nhường đường, rồi đặt hai lựa chọn đối lập cạnh nhau. Một phía là thái độ thụ động, chìm trong thương xót bản thân; phía kia là sự chủ động, quyết tâm thay đổi. Sự tương phản khiến hệ quả của mỗi thái độ trở nên rõ nét, qua đó khuyến khích người đọc vượt qua khó khăn thay vì xem hoàn cảnh hiện tại là giới hạn không thể thay đổi.
Kiến thức liên quan khi phân tích đoạn văn
Với câu hỏi biện pháp tu từ là gì, cần chỉ ra dấu hiệu ngay trong câu và nêu tác dụng của nó. Ở đây, chuỗi ba cụm diễn tả khả năng của người đọc là căn cứ rõ nhất để xác định phép liệt kê. Câu văn cũng có sự lặp lại về cấu trúc, nhưng đề chỉ yêu cầu nêu một biện pháp, nên trả lời “liệt kê” là đủ và đúng với lời giải gốc.
Khi tìm dẫn chứng, không nên mặc định chúng phải là số liệu hoặc sự kiện có thật. Tác giả cũng có thể dùng những tình huống giả định để người đọc hình dung các lựa chọn. Sau khi tìm được dẫn chứng, cần xem chúng phục vụ lập luận ra sao: đoạn trích đặt hai hướng ứng xử tương phản để làm nổi bật lời khích lệ. Đây không phải lập luận bác bỏ trực tiếp một ý kiến cụ thể.
Cách nhận diện nhanh
Gặp nhiều cụm từ cùng chức năng đứng nối tiếp nhau, hãy kiểm tra khả năng có phép liệt kê. Gặp hai tình huống trái ngược, hãy xác định từng tình huống dẫn đến hệ quả nào, rồi nêu thông điệp tác giả muốn nhấn mạnh. Với đoạn trích này, mạch ý là: thương xót bản thân dẫn đến bế tắc; quyết tâm đứng dậy mở ra khả năng tiến lên.

