Câu hỏi: Hội nghị Ianta (2-1945) được triệu tập trong bối cảnh lịch sử nào?
- A. Chiến tranh thế giới thứ hai đã kết thúc.
- B. Chiến tranh thế giới thứ hai mới bùng nổ.
- C. Chiến tranh thế giới thứ hai đang diễn ra.
Đáp án đúng là C. Hội nghị Ianta diễn ra vào tháng 2 năm 1945 khi Chiến tranh thế giới thứ hai đang ở giai đoạn quyết định, với phe Đồng minh chuẩn bị những bước cuối cùng để giành chiến thắng và sắp xếp trật tự thế giới sau chiến tranh.
Vì sao đáp án C là đúng
Để hiểu bối cảnh của Hội nghị Ianta, cần xét lại tiến trình Chiến tranh thế giới thứ hai. Cuộc chiến bùng nổ từ năm 1939 và kéo dài gần 6 năm. Đến tháng 2 năm 1945, tình hình quân sự đã thay đổi đáng kể: phe Đồng minh (Liên Xô, Mỹ, Anh…) đang chiếm ưu thế rõ rệt, trong khi phe Trục (Đức, Ý, Nhật…) suy yếu, nhưng chiến tranh vẫn đang tiếp diễn. Chính vì thế, ba nước lớn nhất trong phe Đồng minh — Liên Xô, Mỹ, Anh — cần họp lại để bàn bạc về chiến lược quân sự còn lại, phân chia quyền lợi, và lập kế hoạch xây dựng trật tự thế giới mới sau khi chiến tranh kết thúc. Đó chính là lý do tổ chức Hội nghị Ianta vào lúc đó.
Vì sao các phương án A và B sai
Phương án A sai: “Chiến tranh thế giới thứ hai đã kết thúc.” Đây là lựa chọn nhiễu phổ biến vì Hội nghị Ianta thường được gắn với kết thúc của chiến tranh. Tuy nhiên, thực tế hội nghị diễn ra vào tháng 2 năm 1945, khi chiến tranh vẫn còn kéo dài. Chiến tranh thế giới thứ hai chỉ kết thúc vào tháng 5 năm 1945 (Đức đầu hàng) và tháng 9 năm 1945 (Nhật đầu hàng). Vì vậy, khẳng định chiến tranh đã kết thúc là sai.
Phương án B sai: “Chiến tranh thế giới thứ hai mới bùng nổ.” Điều này hoàn toàn không chính xác. Chiến tranh bùng nổ từ năm 1939, cách hội nghị gần 6 năm. Đến tháng 2 năm 1945, chiến tranh đã diễn ra được một thời gian dài, với tình hình quân sự rõ ràng và sâu sắc, không phải là giai đoạn “vừa bùng nổ”. Lựa chọn này bỏ qua toàn bộ lịch sử chiến tranh từ 1939 đến 1945.
Hệ thống kiến thức liên quan
Hội nghị Ianta là một trong ba hội nghị thượng đỉnh lớn của phe Đồng minh trong Chiến tranh thế giới thứ hai, cùng với Hội nghị Tê-hê-ran (1943) và Hội nghị Pốt-đam (1945). Để hiểu rõ bối cảnh lịch sử, cần nhớ rằng:
- Giai đoạn chiến tranh trong năm 1945: Bắc Âu và Đông Âu đang là chiến trường chính của phe Đồng minh. Liên Xô tiến hành Chiến dịch Vistula–Odre, chiếm lãnh thổ từ phía Đông; Mỹ và Anh chuẩn bị cho Chiến dịch Normandy đã diễn ra vào tháng 6 năm 1944 và các chiến dịch tiếp theo. Tình hình rõ ràng cho thấy phe Đồng minh sắp thắng.
- Mục tiêu của Hội nghị Ianta: Các lãnh đạo Liên Xô (Stalin), Mỹ (Roosevelt), Anh (Churchill) gặp gỡ để thống nhất chiến lược quân sự còn lại; bàn luận về phân chia ảnh hưởng ở Âu Âu; quyết định việc lập Liên Hợp Quốc sau chiến tranh; thảo luận về việc Liên Xô gia nhập cuộc chiến chống Nhật Bản.
- Bối cảnh chính trị: Tuy phe Đồng minh đã có nhiều chiến thắng, nhưng chiến tranh vẫn còn gây thiệt hại lớn. Việc triệu tập hội nghị vào lúc này là để chuẩn bị cho những bước cuối cùng, tránh sự mất mát thêm, và lên kế hoạch cho thế giới sau chiến tranh.
Mẹo ghi nhớ
Để không nhầm lẫn với các hội nghị hoặc sự kiện khác, hãy ghi nhớ công thức này: Hội nghị Ianta (tháng 2 năm 1945) = giai đoạn cuối của chiến tranh, chưa kết thúc, phe Đồng minh chuẩn bị bước cuối. Nếu thấy câu hỏi nói “chiến tranh kết thúc” tại Ianta, đó là sai; nếu nói “mới bùng nổ”, cũng sai vì chiến tranh đã kéo dài từ 1939 rồi. Khóa đáp án là nhớ rằng hội nghị tổ chức khi chiến tranh vẫn còn đang diễn ra, nhưng ở giai đoạn kết cục sắp tới.

