Câu hỏi: Cho mô hình cấu tạo của nguyên tử carbon và nguyên tử oxygen như hình dưới đây. Tính tổng số hạt proton, neutron và electron có trong một phân tử CO₂ tạo từ các nguyên tử carbon và oxygen ở trên.
Đáp án đúng là 66 hạt. Theo mô hình nguyên tử oxygen và carbon đã cho, phân tử CO₂ gồm một nguyên tử carbon và hai nguyên tử oxygen. Cộng số proton, neutron và electron của ba nguyên tử này được 66 hạt.

Vì sao phân tử CO₂ có 66 hạt?
Mô hình cho thấy mỗi nguyên tử carbon có 6 proton, 6 neutron và 6 electron; mỗi nguyên tử oxygen có 8 proton, 8 neutron và 8 electron. Công thức CO₂ cho biết một phân tử gồm 1 nguyên tử carbon và 2 nguyên tử oxygen, nên số hạt của oxygen phải được nhân đôi.
- Số proton: 6 + 2 × 8 = 22 hạt.
- Số neutron: 6 + 2 × 8 = 22 hạt.
- Số electron: 6 + 2 × 8 = 22 hạt.
Vậy tổng số hạt proton, neutron và electron là 22 + 22 + 22 = 66 hạt.
Kiến thức cần nắm khi tính số hạt trong phân tử
Nguyên tử gồm proton và neutron trong hạt nhân, cùng các electron ở lớp vỏ. Với nguyên tử trung hòa về điện như các nguyên tử trong mô hình, số electron bằng số proton. Tuy nhiên, vẫn cần đọc số neutron từ mô hình: số neutron không được xác định chỉ bằng số proton.
Khi tính số hạt của một phân tử, trước hết xác định số nguyên tử của từng nguyên tố qua công thức hóa học, rồi cộng số hạt tương ứng. Trong CO₂, chỉ số 2 thuộc về oxygen, không thuộc về carbon và cũng không có nghĩa là có hai phân tử CO₂.
Cách nhận diện nhanh và tránh nhầm lẫn
Đọc công thức CO₂ thành “một carbon, hai oxygen”, sau đó lập ba phép cộng riêng cho proton, neutron và electron. Nếu ra 22, bạn mới tính một loại hạt; nếu ra 48, bạn đã bỏ quên nguyên tử carbon. Kiểm tra lại đủ ba loại hạt trước khi ghi kết quả 66.
