Câu hỏi: Đọc đoạn thông tin sau và xác định tính đúng, sai của các nhận định. Tăng trưởng kinh tế là khái niệm chỉ sự gia tăng về quy mô sản lượng của nền kinh tế trong một thời kì nhất định, thường được đo bằng chỉ tiêu tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hoặc tổng thu nhập quốc dân (GNI). Tăng trưởng kinh tế có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của đất nước. Nó là tiền đề vật chất để giải quyết hàng loạt vấn đề, đặc biệt là những vấn đề xã hội như xóa đói giảm nghèo, nâng cao mức sống của nhân dân, bảo đảm công ăn việc làm ổn định cho người lao động. Tốc độ tăng trưởng nhanh có thể giúp một quốc gia nghèo đuổi kịp và vượt qua quốc gia giàu có. Trong điều kiện toàn cầu hóa, các nước đang phát triển thường lựa chọn tăng trưởng kinh tế cao làm mục tiêu hàng đầu. (Theo Tạp chí Tuyên giáo, “Tăng trưởng kinh tế và phân phối công bằng trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”, ngày 12/10/2018.)
- a) Sự gia tăng tổng sản phẩm quốc nội là biểu hiện của nền kinh tế đang suy thoái.
- b) Tăng trưởng kinh tế cao và bền vững luôn là một trong những mục tiêu về kinh tế đối với Việt Nam.
- c) Để mọi người có thu nhập cao và ổn định, có cuộc sống ấm no và phát triển con người toàn diện thì các quốc gia phải thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
- d) Để giải quyết triệt để vấn đề xóa đói giảm nghèo, Đảng và Nhà nước ta đã đề xuất nhiều giải pháp quan trọng nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Đáp án đúng là b, c, d. Các nhận định b), c), d) đúng; nhận định a) sai. Theo khái niệm tăng trưởng kinh tế trong đoạn đọc, sản lượng tăng là biểu hiện của tăng trưởng, không phải suy thoái. Tăng trưởng cũng tạo tiền đề vật chất để cải thiện đời sống, việc làm và giảm nghèo.

Vì sao b), c), d) đúng?
Nhận định b) phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế: duy trì tăng trưởng cao và bền vững tạo nguồn lực cho đất nước. Đoạn đọc cho biết các nước đang phát triển thường ưu tiên tăng trưởng kinh tế cao trong điều kiện toàn cầu hóa. Cụm “bền vững” nhấn mạnh rằng việc gia tăng sản lượng cần có khả năng duy trì lâu dài.
Nhận định c) dựa vào vai trò của tăng trưởng đối với thu nhập, mức sống và việc làm. Khi quy mô sản xuất mở rộng, nền kinh tế có thêm điều kiện tạo thu nhập và nguồn lực phục vụ các nhu cầu xã hội. Tuy nhiên, tăng trưởng là tiền đề, không có nghĩa chỉ cần GDP tăng thì mọi người đều tự động có thu nhập cao, ổn định hoặc được phát triển toàn diện. Đây là điểm dễ hiểu quá mức từ cách diễn đạt “mọi người” trong nhận định.
Nhận định d) phù hợp với mối liên hệ mà đoạn đọc nêu giữa tăng trưởng và xóa đói giảm nghèo. Thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm và tăng nguồn lực là những hướng góp phần giảm nghèo. Từ “triệt để” chỉ mục tiêu hướng tới; không nên hiểu rằng tăng trưởng kinh tế, nếu đứng riêng lẻ, đã đủ giải quyết hoàn toàn vấn đề này.
Vì sao a) sai?
Nhận định a) đảo ngược dấu hiệu của tăng trưởng và suy thoái. Đoạn đọc định nghĩa tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng quy mô sản lượng, thường được đo bằng GDP hoặc GNI. Vì vậy, sự gia tăng GDP là dấu hiệu phù hợp với tăng trưởng, không phải căn cứ để kết luận nền kinh tế đang suy thoái.
Bẫy của nhận định nằm ở cụm “đang suy thoái”: nó gắn một chỉ tiêu tăng với kết luận trái chiều. Khi đối chiếu các phát biểu đúng, sai, cần tách dấu hiệu sản lượng tăng khỏi những khó khăn xã hội vẫn có thể tồn tại; hai điều đó không làm cho a) trở thành đúng.
Hệ thống kiến thức liên quan
Khái niệm tăng trưởng kinh tế tập trung vào sự gia tăng quy mô sản lượng trong một thời kì nhất định. GDP là tổng sản phẩm quốc nội, còn GNI là tổng thu nhập quốc dân; đây là hai chỉ tiêu thường được dùng để xem xét kết quả của nền kinh tế.
Về ý nghĩa, tăng trưởng tạo tiền đề vật chất để giảm nghèo, nâng cao mức sống và tạo việc làm. Tốc độ tăng trưởng nhanh cũng có thể giúp một nước nghèo thu hẹp khoảng cách với nước giàu, nhưng đó là khả năng, không phải kết quả chắc chắn. Vì thế, các nước đang phát triển thường ưu tiên tăng trưởng, đồng thời cần quan tâm đến việc phân phối thành quả và giải quyết các vấn đề xã hội.
Cách nhận diện nhanh
Gặp câu hỏi dạng này, hãy đối chiếu từng nhận định với hai ý chính: tăng sản lượng là dấu hiệu của tăng trưởng; cải thiện đời sống là ý nghĩa mà tăng trưởng tạo điều kiện thực hiện. Nhận định nào gọi GDP tăng là suy thoái đã sai ngay ở định nghĩa. Với các nhận định về giảm nghèo và thu nhập, cần nhớ “tiền đề” không đồng nghĩa “tự động bảo đảm kết quả”.

