Câu hỏi: Đặt câu hỏi cho bộ phận gạch chân trong câu: “Giờ ra chơi, chúng em cùng nhau chơi nhảy dây rất vui vẻ.”
Đáp án đúng là: Giờ ra chơi, chúng em cùng nhau làm gì? Bộ phận gạch chân “chơi nhảy dây rất vui vẻ” nêu hoạt động của chúng em trong giờ ra chơi, nên từ để hỏi phải là “làm gì”.

Vì sao “Giờ ra chơi, chúng em cùng nhau làm gì?” là câu hỏi đúng
Câu đã cho có ba phần rõ ràng: “Giờ ra chơi” là trạng ngữ chỉ thời gian, “chúng em” là chủ ngữ, còn “cùng nhau chơi nhảy dây rất vui vẻ” là vị ngữ — một cụm động từ nêu hoạt động diễn ra trong giờ ra chơi. Bộ phận gạch chân nằm đúng ở phần vị ngữ này.
Muốn đặt câu hỏi cho bộ phận gạch chân, cách làm chuẩn là thay bộ phận đó bằng một từ để hỏi phù hợp, giữ nguyên phần còn lại của câu và thêm dấu hỏi ở cuối. Vì bộ phận gạch chân chỉ hoạt động, từ để hỏi tương ứng là “làm gì”. Thay vào ta được: “Giờ ra chơi, chúng em cùng nhau làm gì?”.
Bước kiểm tra cuối cùng: lấy câu hỏi vừa đặt rồi tự trả lời. Câu trả lời rút ra đúng bằng “chơi nhảy dây rất vui vẻ” — tức là khớp chính xác với bộ phận gạch chân. Đây là dấu hiệu chắc chắn câu hỏi đã đặt đúng.
Những cách đặt câu hỏi dễ nhầm và lý do sai
Lỗi thường gặp nhất là hỏi lệch sang phần khác của câu, khiến câu trả lời không còn trùng với bộ phận gạch chân.
- “Khi nào chúng em cùng nhau chơi nhảy dây rất vui vẻ?” — câu hỏi này chỉ đúng khi bộ phận gạch chân là “Giờ ra chơi”. Ở đề này, gạch chân là hoạt động, nên trả lời sẽ ra “giờ ra chơi”, lệch hẳn khỏi yêu cầu.
- “Giờ ra chơi, chúng em cùng nhau chơi nhảy dây ở đâu?” — hỏi về địa điểm, nhưng trong câu không có thông tin chỉ nơi chốn. Câu hỏi này không có căn cứ.
- “Giờ ra chơi, chúng em cùng nhau chơi nhảy dây như thế nào?” — hỏi về cách thức, chỉ bám được vào cụm “rất vui vẻ” và làm rơi mất phần “chơi nhảy dây”. Đây là phương án dễ nhầm nhất vì nghe vẫn xuôi tai, nhưng thiếu thông tin so với bộ phận gạch chân.
- “Ai cùng nhau chơi nhảy dây rất vui vẻ trong giờ ra chơi?” — chỉ đúng nếu gạch chân là “chúng em”. Đề này không gạch chân bộ phận đó.
Hệ thống kiến thức: từ để hỏi theo từng bộ phận câu
Mỗi kiểu bộ phận gạch chân có một từ để hỏi riêng. Nắm được bảng đối chiếu này là làm được hầu hết các bài cùng dạng.
- Ai? — hỏi về người: “Ai đang nhảy dây?”
- Gì? / Cái gì? — hỏi về vật, sự việc: “Chúng em chơi cái gì?”
- Làm gì? — hỏi về hoạt động: “Chúng em cùng nhau làm gì?”
- Khi nào? / Bao giờ? — hỏi về thời gian: “Khi nào chúng em chơi nhảy dây?”
- Ở đâu? — hỏi về địa điểm: “Chúng em chơi nhảy dây ở đâu?”
- Vì sao? / Tại sao? — hỏi về nguyên nhân: “Vì sao chúng em vui vẻ?”
- Như thế nào? — hỏi về đặc điểm, cách thức: “Chúng em chơi nhảy dây như thế nào?”
- Bao nhiêu? — hỏi về số lượng: “Bao nhiêu bạn cùng nhảy dây?”
- Để làm gì? — hỏi về mục đích: “Chúng em chơi nhảy dây để làm gì?”
Mẹo nhận diện nhanh dạng bài này
Làm theo ba bước: khoanh đúng bộ phận được gạch chân, xác định nó chỉ người, vật, hoạt động, thời gian hay địa điểm, rồi chọn từ để hỏi tương ứng trong bảng trên. Bước then chốt là bước thử lại — đặt câu hỏi xong, tự trả lời xem có ra đúng bộ phận gạch chân hay không; nếu lệch, gần như chắc chắn đã chọn sai từ để hỏi.
Với câu có trạng ngữ đứng đầu như “Giờ ra chơi”, cần đọc kỹ để không nhầm trạng ngữ với vị ngữ: phần gạch chân nằm ở đâu thì hỏi đúng phần đó, không hỏi theo cảm giác.
