Câu hỏi: Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri (1900 – 1944) là nhà văn lớn người Pháp. Ông là phi công và từng tham gia chiến đấu trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Hầu hết các tác phẩm của ông lấy đề tài, cảm hứng từ những chuyến bay và cuộc sống của người phi công. Ngòi bút của Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri đậm chất trữ tình, trong trẻo, giàu cảm hứng lãng mạn. Cùng với kiệt tác Hoàng tử bé, ông còn để lại một số tác phẩm xuất sắc như: Bay đêm, Cõi người ta, Phi công thời chiến,… Hoàng tử bé là tác phẩm nổi tiếng nhất của Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri.
Đoạn tư liệu trên giới thiệu về tác giả nào, với tác phẩm nổi tiếng nhất là gì?
- A. Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri — Hoàng tử bé
- B. Vích-to Huy-gô — Những người khốn khổ
- C. Lép Tôn-xtôi — Chiến tranh và hòa bình
- D. Hô-xê Mác-ti — Gia đình trong vườn
Đáp án đúng là A. Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri — Hoàng tử bé. Đoạn tư liệu ghi thẳng tên tác giả và tác phẩm nổi tiếng nhất của ông, nên Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri cùng kiệt tác Hoàng tử bé là cặp đáp án khớp hoàn toàn với nội dung đề.

Vì sao đáp án A đúng
Đoạn tư liệu và đáp án A trùng khít nhau ở cả hai thông tin cốt lõi: chủ thể và tác phẩm. Câu mở đầu nêu rõ “Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri (1900 – 1944) là nhà văn lớn người Pháp”, còn câu gần cuối khẳng định “Hoàng tử bé là tác phẩm nổi tiếng nhất” của ông. Như vậy chỉ cần đọc kỹ hai câu này là xác định được đáp án, không phụ thuộc vào bất kỳ kiến thức ngoài văn bản.
Phần tư liệu còn củng cố thêm bằng những chi tiết phụ đều khớp với đáp án A: ông là phi công, từng tham gia Chiến tranh thế giới thứ hai, sáng tác lấy cảm hứng từ những chuyến bay; các tác phẩm khác của ông là Bay đêm, Cõi người ta, Phi công thời chiến. Cuối đoạn nói thêm những dữ kiện về sức sống của Hoàng tử bé: tên tác giả được đặt cho hành tinh 2578 Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri, tác phẩm được bình chọn là văn học hay nhất thế kỉ XX của Pháp, dịch ra hơn 250 thứ tiếng, phát hành hơn 200 triệu bản và vẫn in khoảng 2 triệu bản mỗi năm. Các con số này càng khẳng định vị thế “tác phẩm nổi tiếng nhất” mà đáp án A nêu.
Cần lưu ý: các số liệu về số bản dịch, số bản in là số liệu trong nguồn tư liệu tại thời điểm biên soạn, có thể đã tăng thêm theo thời gian; phần được hỏi chỉ là cặp tác giả — tác phẩm nên không bị ảnh hưởng.
Vì sao các phương án còn lại sai
Các phương án B, C, D đều là những tác giả lớn có thật, nhưng không phải người được đoạn tư liệu mô tả. Điểm chung khiến chúng dễ gây nhầm là chúng đều là nhà văn nước ngoài lớn, từng có tác phẩm được giảng dạy hoặc biết đến rộng rãi; nếu chỉ nhớ mang máng tên tác giả mà không đối chiếu câu “nhà văn lớn người Pháp — phi công — Hoàng tử bé” thì rất dễ chọn sai.
- B — Vích-to Huy-gô là nhà văn Pháp, nhưng sống ở thế kỉ XIX, không làm phi công và không viết Hoàng tử bé. Những người khốn khổ gắn với Huy-gô, không gắn với Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri.
- C — Lép Tôn-xtôi là nhà văn Nga (không phải người Pháp), tác phẩm tiêu biểu là Chiến tranh và hòa bình. Ông xuất thân quý tộc, không có bối cảnh phi công như đoạn tư liệu mô tả.
- D — Hô-xê Mác-ti là nhà văn, nhà cách mạng Cu Ba, tác phẩm được biết đến nhiều ở Việt Nam là Gia đình trong vườn. Ông không phải người Pháp, không phải tác giả Hoàng tử bé.
Phương án dễ nhầm nhất là B, vì cùng là nhà văn Pháp. Cách chặn nhầm: Huy-gô gắn với thế kỉ XIX và Những người khốn khổ; Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri gắn với thế kỉ XX, nghề phi công và Hoàng tử bé.
Hệ thống kiến thức liên quan
Đoạn tư liệu xoay quanh ba nhóm thông tin về tác giả và tác phẩm, cần nắm chắc cả ba nhóm:
- Tiểu sử: Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri (1900 – 1944), nhà văn lớn người Pháp. Ông làm phi công và từng tham gia chiến đấu trong Chiến tranh thế giới thứ hai.
- Đề tài và phong cách: phần lớn tác phẩm lấy đề tài, cảm hứng từ những chuyến bay và cuộc sống người phi công; ngòi bút đậm chất trữ tình, trong trẻo, giàu cảm hứng lãng mạn.
- Tác phẩm: nổi tiếng nhất là Hoàng tử bé; ngoài ra còn Bay đêm, Cõi người ta, Phi công thời chiến.
Về Hoàng tử bé, tư liệu nhấn mạnh tầm ảnh hưởng quốc tế qua bốn dấu hiệu: tên tác giả được đặt cho hành tinh 2578 Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri; tác phẩm được bình chọn là văn học hay nhất thế kỉ XX của Pháp; được dịch ra hơn 250 thứ tiếng, phát hành hơn 200 triệu bản và in khoảng 2 triệu bản mỗi năm; được chuyển thể thành truyện tranh, phim. Ở Việt Nam, đến thời điểm tư liệu, đã có 8 bản dịch Hoàng tử bé.
Đây là dạng câu hỏi đọc hiểu lấy thông tin trực tiếp từ một đoạn tư liệu ngắn. Kỹ năng cần dùng là đọc lướt để bắt đúng câu chứa tên tác giả và câu khẳng định tác phẩm nổi tiếng nhất, sau đó đối chiếu với từng phương án; không cần suy luận ngoài văn bản.
Mẹo ghi nhớ và cách nhận diện nhanh
Gắn tác giả với một bộ ba khóa: “Pháp — phi công — Hoàng tử bé”. Ba từ này đủ để loại B, C, D trong hầu hết câu hỏi trắc nghiệm về Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri.
Khi làm dạng bài có đoạn tư liệu, hãy đánh dấu hai loại câu trước khi nhìn phương án: câu định danh nhân vật (thường mở đầu bằng tên riêng, năm sinh — năm mất, quốc tịch, nghề nghiệp) và câu khẳng định tác phẩm nổi tiếng nhất. Hầu hết đáp án được mã hóa đúng ở hai câu ấy; các câu còn lại chỉ là thông tin phụ nhằm gây nhiễu hoặc kiểm tra tính cẩn thận.
