Câu hỏi: Người xưa nói: “ôn cố tri tân” có nghĩa là gì?
- A. Ôn mới biết cũ.
- B. Học mới biết cũ.
- C. Học mới ôn cũ.
- D. Ôn cũ biết mới.
Đáp án đúng là D. Ôn cũ biết mới. Trong câu “ôn cố tri tân”, việc xem lại kiến thức cũ là cơ sở để hiểu sâu hơn và nhận ra điều mới.

Vì sao đáp án D đúng?
Ôn cố tri tân có thể hiểu theo từng vế: “ôn cố” là xem lại những điều đã học, còn “tri tân” là biết thêm điều mới. Ghép hai vế lại, câu nói diễn đạt ý “ôn cũ biết mới”, đúng với phương án D.
Lời dạy không chỉ khuyên ghi nhớ kiến thức cũ. Khi ôn tập, ta có thể nhận ra mối liên hệ trước đây chưa thấy, hiểu rõ hơn kiến thức nền tảng và nhờ đó tiếp thu kiến thức mới hiệu quả hơn. Chẳng hạn, ôn lại cách tính phân số giúp người học dễ hiểu các phép biến đổi phân thức về sau.
Vì sao các phương án còn lại sai?
Cả ba phương án đều dùng những từ gần với hoạt động học tập, nhưng không giữ đúng quan hệ ôn cái cũ để biết cái mới của câu nói.
- A. Ôn mới biết cũ: Đảo ngược đối tượng được ôn và điều được nhận ra. “Ôn cố” chỉ việc xem lại điều cũ, không phải ôn điều mới.
- B. Học mới biết cũ: Có thể có lúc học điều mới khiến ta hiểu lại điều cũ, nhưng phương án này bỏ mất ý then chốt là ôn tập kiến thức đã học.
- C. Học mới ôn cũ: Đây là phương án dễ nhầm vì có đủ cả “mới” và “cũ”. Tuy nhiên, nó đổi hoạt động ôn cũ thành việc làm sau khi học mới, không diễn đạt ý từ ôn cũ mà biết mới.
Kiến thức cần ghi nhớ
Câu nói nêu một phương pháp học tập gồm hai ý gắn với nhau. Trước hết, người học xem lại kiến thức nền tảng đã có. Từ nền tảng ấy, họ hiểu sâu hơn, phát hiện mối liên hệ mới hoặc tiếp nhận kiến thức phát triển từ điều đã học. Vì vậy, “biết mới” không có nghĩa là chỉ cần đọc lại bài cũ thì tự nhiên biết mọi điều chưa học; điều quan trọng là suy ngẫm và liên hệ trong lúc ôn tập.
Mẹo nhận diện nhanh
Hãy tách câu thành hai vế theo đúng thứ tự: ôn cố = ôn cũ, tri tân = biết mới. Phương án nào đổi “ôn” thành “học”, hoặc đảo vị trí “cũ” và “mới”, đều không diễn đạt đúng lời dạy này.

